Polyvagaal Theorie: wat betekent het
Een heldere uitleg van de polyvagaal theorie voor therapeuten en cliënten, in mensentaal en met context voor jouw praktijk.
Dit artikel hoort bij: Somatische Begrippen Uitgelegd: Glossarium voor Therapeuten
Wat de theorie in essentie zegt
Het zenuwstelsel scant continu of de omgeving veilig is, los van bewust denken. Bij waargenomen veiligheid kunnen we verbinding maken en helder denken. Bij waargenomen dreiging schiet het lichaam in mobilisatie (fight of flight). Bij overweldigende dreiging zonder uitweg klapt het systeem naar dorsale vagus: bevriezen of collaps. Therapie helpt het zenuwstelsel om flexibel tussen die staten te bewegen in plaats van vast te zitten.
In de praktijk
In een sessie merk je dit als je client vertelt over een conflict en plotseling stiller wordt, ademhaling oppervlakkig wordt of de blik glazig. Dat is geen onwil, dat is een dorsale shift. Het werk is dan niet meer praten over het conflict, maar het zenuwstelsel uitnodigen terug te keren naar ventraal via orientatie, ademhaling of co-regulatie met jou.
Veelgemaakte vergissing
De grootste vergissing is de drie staten als hierarchie zien: ventraal goed, sympathisch ok, dorsaal slecht. Alle drie zijn beschermend en passend bij hun context. Dorsale vagus heeft ons als soort overleven door onzichtbaar te worden voor roofdieren. Het probleem is niet de staat zelf, maar het vastzitten erin.
Wil je dit soort termen verwerken in je website-taal zonder dat het jargon wordt? De Praktijk Scan kijkt mee naar hoe jouw website nu communiceert.
Wil je weten waar jouw groeikansen liggen?
Doe de gratis Praktijk Scan en ontvang een persoonlijk rapport met concrete verbeterpunten voor jouw praktijk.
Doe de Praktijk ScanGerelateerde pagina's
Verder lezen in deze pilaar
Veelgestelde vragen
Is de polyvagaal theorie wetenschappelijk bewezen?
De biologische basis (twee takken van de nervus vagus) is breed geaccepteerd. De toepassingen in psychotherapie zijn evidence-informed, maar minder hard bewezen dan bijvoorbeeld cognitieve gedragstherapie. Het is een klinisch werkbaar model, geen wetenschappelijke wet.
Hoe leg ik dit uit aan een client zonder jargon?
Vermijd de term polyvagaal in eerste sessies. Spreek over 'drie staten: aan, uit en versnelling', of beschrijf wat de client zelf herkent: 'dat moment dat je dichtklapte' is dorsaal, 'dat moment dat je hart bonsde' is sympathisch.
Welke opleidingen gebruiken de polyvagaal theorie?
Onder andere Somatic Experiencing, NARM, Sensorimotor Psychotherapy en delen van EMDR-training verwijzen ernaar. Het Polyvagaal Institute biedt zelf certificering.