Citaties meten in ChatGPT, Claude en Perplexity: monitoring zonder dure tools

In klassieke SEO weet je via Google Search Console precies welke zoekwoorden verkeer brengen, welke paginas ranken en op welke positie. Voor AI-search bestaat dat dashboard nog niet. AI-zoekmachines tonen je niet aan welke vragen tot een citatie van jouw site leidden, en de meeste laten geen referrer-tag achter in je analytics. Dit maakt meten lastig, maar niet onmogelijk.

De gratis methode: maandelijkse handmatige scan

Reserveer 30 minuten per maand. Maak een lijst van vijf tot tien vragen die je ideale clienten zouden stellen, gemixt tussen lokaal ("somatische therapeut in Utrecht"), thematisch ("verschil tussen psychotherapie en lichaamsgericht werk") en symptomatisch ("trauma in je lichaam herkennen"). Stel exact dezelfde vragen in ChatGPT (met web-search aan), Claude (met web-search aan), Perplexity en Google AI Overview. Noteer per vraag: welke sites worden geciteerd, op welke positie sta jij (of sta je niet), en welk type pagina van jou wordt gekozen als je geciteerd wordt.

Wat je in die scan moet noteren

Houd een eenvoudig spreadsheet bij met: datum, engine, vraag, top 3 geciteerde sites, ben jij geciteerd ja/nee, welke pagina, welke zin werd geciteerd. Na drie maanden zie je patronen: welke vragen het kansrijkst zijn, welke paginas het vaakst worden gekozen, en bij welke engines je achterloopt. Dat is meer signaal dan de meeste therapeuten ooit over hun AI-zichtbaarheid hebben.

Track je referrer-verkeer (kleine, maar nuttige signalen)

Hoewel AI-engines geen volledige zoekdata delen, sturen ze soms wel een referrer mee als iemand vanuit een AI-antwoord op je site klikt. In Google Analytics 4 (of in Microsoft Clarity, dat we ook gebruiken) kun je filteren op verwijzende domeinen. Kijk naar chatgpt.com, perplexity.ai, claude.ai, gemini.google.com en copilot.microsoft.com. Sinds 2025 zien we daar gestaag groeiend verkeer voor sites die actief aan GEO werken.

De drie geautomatiseerde tools (eerlijke vergelijking)

Otterly.ai

Vanaf ongeveer 29 dollar per maand. Tracked dagelijks 25 tot 100 prompts in ChatGPT, Claude, Perplexity, Gemini en Copilot. Laat per prompt zien welke bronnen geciteerd worden, met share-of-voice per concurrent. Sterk in concurrentievergelijking, minder sterk in suggesties voor verbetering. Geschikt voor praktijken die al een GEO-strategie hebben en willen meten.

Profound

Vanaf ongeveer 499 dollar per maand. Enterprise-tool met diepe analytics, sentiment per AI-antwoord, en agent-gebaseerde monitoring. Te zwaar en te duur voor een eenmanspraktijk, interessant als je werkt met meerdere praktijklocaties of een groter merk bouwt.

Peec.ai

Vanaf ongeveer 25 euro per maand. Europese tool met focus op kleinere bedrijven. Tracked dagelijks tot 50 prompts, geeft concrete suggesties per pagina, en heeft een Nederlandse interface. Goed prijs-kwaliteit-startpunt als je per se wilt automatiseren.

Wat we aanraden voor de meeste praktijken

Start drie maanden met de gratis handmatige methode. Bouw je spreadsheet op en leer welke vragen het belangrijkste zijn. Pas daarna, als je ziet dat AI-search echt verkeer en clienten oplevert, overweeg dan een tool. Anders investeer je 30 euro per maand in een dashboard dat je nauwelijks kijkt. Voor een praktijk met maximaal 50 nieuwe clienten per jaar wint de handmatige methode bijna altijd op kosten-en-leerwaarde.

Verder lezen

Meten is een onderdeel van de pillar Vindbaar Worden als Therapeut. Vraag jezelf parallel af of de inhoudelijke autoriteit op orde is via E-E-A-T voor zorgcontent. En controleer of je nergens onbedoeld geblokkeerd wordt door je AI-crawlers toestaan correct te configureren of door GEO-fouten vermijden door te nemen.

Google Search Console toont nu AI-vertoningen

Sinds juni 2026 toont Google Search Console het Search Generative AI performance report. Open Prestaties op zoekresultaten, klik op de zoektype-filter en kies AI Overviews of AI Mode. Je ziet nu hoe vaak je pagina is vertoond in een AI-samenvatting, hoeveel klikken dat opleverde en op welke zoekopdrachten. Dit is de eerste keer dat een groot platform direct AI-vertoningen blootlegt. Voor therapeuten betekent dat: voeg dit rapport toe aan je maandelijkse routine, naast de handmatige scans in ChatGPT en Perplexity. Een pagina met veel AI-vertoningen maar weinig klikken heeft vaak een te volledig antwoord vooraan (de gebruiker krijgt zijn antwoord al uit de samenvatting); een pagina met weinig vertoningen mist vaak heldere E-E-A-T-signalen of FAQ-structuur.

Semrush AI Toolkit voor prompt-tracking

Semrush heeft in juni 2026 een AI Toolkit uitgerold met drie functies die voor therapeuten interessant zijn: prompt-tracking (definieer 10 tot 20 zoekvragen die je cliënten zouden stellen, Semrush draait die wekelijks door ChatGPT, Claude, Perplexity en Gemini en logt of jij geciteerd wordt), ChatGPT-referrer-meting (toont werkelijk verkeer vanuit ChatGPT in je analytics), en een merk-info-checker (laat zien wat LLMs over jou zeggen, met instructies om verkeerde informatie te corrigeren). Niet gratis, maar voor praktijken die serieus investeren in AI-zichtbaarheid een echte tijdsbesparing op de handmatige routine.

Naast tellen of je geciteerd wordt, is het meten van hoe je geciteerd wordt nu mogelijk. Semrush' AI sentiment-functie laat zien of LLM's je praktijk positief, neutraal of voorzichtig presenteren. Voor zorgcontent is neutraal vaak het hoogst haalbare en ook prima. Wat je wilt vermijden is dat een LLM standaard waarschuwt of relativeert. Dat gebeurt als je site superlatieven gebruikt of claims doet die niet onderbouwd zijn. Loop je homepage en over-pagina door: vervang elke onbewezen claim door een feitelijke, controleerbare zin.

Prompt tracking koppelen aan je content-kalender

Exporteer maandelijks de top-20 prompts uit Semrush' prompt tracking voor jouw werkvorm, stad of specialisatie. Zet ze in je spreadsheet naast je AI-citatie-metingen. Prompts waarvoor je nog niet geciteerd wordt zijn directe input voor je content-kalender: maak per prompt een H2 of FAQ-item op de meest relevante bestaande pagina, of een kort kennisbankartikel als de vraag een eigen pillar verdient.

Semrush publiceerde in juli 2026 een reeks nieuwe artikelen over 'agentic web optimization', prompt tracking en AI-sentimentanalyse. Voor een therapiepraktijk betekent dit: het monitoren van AI-citaten is geen experiment meer, maar hoort in je maandelijkse ritme.

Wat je concreet toevoegt aan je routine

• Definieer 8 tot 12 vaste prompts die een cliënt in ChatGPT of Perplexity zou stellen (bijvoorbeeld: 'somatisch therapeut Utrecht met ervaring in preverbaal trauma'). Draai die iedere maand.
• Noteer per prompt niet alleen óf je genoemd wordt, maar hóe (naam, specialisatie, toon, welke bron werd geciteerd). Dat is de kern van AI-sentimentanalyse.
• Vergelijk maandelijks: wint een collega terrein? Kijk welke pagina van hen wordt geciteerd en welk signaal daar sterker is dan bij jou (getuigenis, casus, schema, autoriteitsbron).
• Log verschuivingen in een simpel spreadsheet. Na drie maanden zie je patronen die één losse check nooit onthult.

Betaalde tools zoals Semrush AI Toolkit, Otterly.ai en Peec.ai automatiseren dit, maar voor een solopraktijk is een maandelijkse handmatige ronde van 30 minuten voldoende om de belangrijkste bewegingen te zien.

De release van Claude Sonnet 5, Perplexity's Premium Health Sources en ChatGPT Thinking Mode maakt je meet-routine iets rijker. Elke engine antwoordt nu langer en kiezender, dus je wilt per prompt ook noteren wat de engine doet, niet alleen of je genoemd wordt.

• Draai je vaste 8 tot 12 prompts nu ook in Claude Sonnet 5 en in Perplexity Deep Research. Deep Research levert een langer antwoord met meer bronnen, dus je ziet sneller of jouw pagina op de shortlist staat.
• Bij ChatGPT: gebruik Thinking Mode voor je maandelijkse ronde. Antwoorden zijn korter en meer bronbewust, dus alleen je sterkste pagina komt door. Als een concurrent daar wel staat en jij niet, is dat je eerste optimalisatie-target.
• Log per prompt of je pagina wordt geciteerd om eigen visie, casuistiek of louter definitie. Alleen citaties op eigen visie of casuistiek zijn defensief; definitie-citaties verlies je zodra een andere praktijk hetzelfde stuk schrijft.
• Voeg één kolom toe aan je spreadsheet: 'type bron' (jouw eigen artikel, beroepsvereniging, wetenschap, media). Perplexity's Premium Health-weging bevoordeelt de laatste drie; je wilt zien of jouw eigen artikelen mee blijven doen.

Dit hoeft geen extra tool te kosten. Tien minuten extra per maandelijkse ronde is voldoende om te zien welke engine welke soort content beloont, en waar je content-agenda de komende maand op moet mikken.

Google rolde in juli 2026 een nieuw Generative AI-prestatierapport uit in Search Console. Voor het eerst zie je per pagina in welke AI Overviews en generatieve antwoorden je verschijnt, met welke zoekvragen, en hoeveel klikken dat oplevert. Dit is de meest concrete meting van AI-zichtbaarheid die je nu hebt, en hij is gratis.

Zo bouw je het rapport in je maandelijkse routine

• Open Search Console, ga naar Prestaties en filter op zoektype 'Generative AI'. Je krijgt een lijst van pagina's die in AI Overviews zijn getoond en de bijbehorende zoekvragen.
• Exporteer maandelijks de top-20 pagina's en top-20 zoekvragen. Zet ze naast je handmatige ChatGPT- en Perplexity-tellingen; samen geven ze een volledig beeld van Google, ChatGPT, Claude en Perplexity.
• Pagina's die wel impressies krijgen maar geen klikken zijn vaak sterke citatie-kandidaten waar het AI-antwoord de vraag afmaakt. Voeg daar één concrete vervolgstap toe (Praktijk Scan, intake-mail) om het klikpercentage te verhogen.
• Vragen waar je impressies op krijgt maar geen top-positie hebt, zijn directe input voor je content-kalender: een H2 of FAQ-blok op de meest relevante bestaande pagina is meestal genoeg.

Semrush publiceerde in juli 2026 een reeks artikelen over prompt tracking en AI-sentimentanalyse als vaste discipline. Vertaald naar een solo-praktijk: je meet niet alleen óf je genoemd wordt, maar ook hóe je genoemd wordt en bij welke type vragen.

• Stel een vaste lijst op van 15 tot 20 clientvragen ('somatic experiencing bij ontwikkelingstrauma', 'trauma therapeut [stad] die ook online werkt') en test ze maandelijks in ChatGPT, Claude en Perplexity. Noteer per vraag: wel/niet genoemd, in welke context, met welke toon.
• AI-sentimentanalyse: kijk of de AI je noemt in een neutrale opsomming, als aanbevolen expert, of enkel als voorbeeld. Aanbevolen expert vraagt om meer diepte-artikelen en primaire bronnen; neutrale opsomming vraagt om sterkere over-pagina en credentials.
• Combineer deze handmatige rondes met het Generative AI-rapport in Search Console voor Google-zichtbaarheid. Samen geef je jezelf een compleet beeld over de vier belangrijkste AI-oppervlakken.

AI Share of Voice: van losse citaties naar een aandeel

Tot nu toe keek je bij AI-vindbaarheid vooral naar een simpele vraag: word ik genoemd of niet. Semrush voegde in juli 2026 een maat toe die daar een laag boven zit, AI Share of Voice. Die kijkt niet naar een losse citatie maar naar je aandeel: van alle AI-antwoorden op vragen rond jouw werkvorm, doelgroep en regio, in welk deel kom jij voorbij.

Waarom dat nuttiger is: een losse citatie zegt weinig, want de volgende dag kan het antwoord anders zijn. Een aandeel beweegt mee met je omgeving. Zie je jouw aandeel dalen terwijl je niets veranderde, dan is er iemand anders bijgekomen die de vraag scherper beantwoordt. Dat is een signaal waar je iets mee kunt, in plaats van een momentopname.

Hoe je dit meet zonder er een tweede baan van te maken

• Kies vijf vragen die een client echt zou stellen, met jouw werkvorm en stad erin. Niet meer, want je wil dit maandelijks kunnen volhouden.
• Stel die vijf vragen elke maand in ChatGPT, Perplexity, Claude en Gemini en noteer per vraag welke praktijken genoemd worden.
• Reken per maand uit in hoeveel van de twintig antwoorden jij voorkomt. Dat percentage is je aandeel. Zestien van de twintig is tachtig procent.
• Noteer ook wie er nog genoemd wordt. Dat is je echte AI-omgeving, en die ziet er vaak anders uit dan je Google-concurrenten.
• Werk je met een tool zoals Semrush, Otterly.ai of Peec.ai, dan berekent die dit automatisch. Handmatig blijft goed genoeg voor een praktijk.

Vertaal daarna wat je ziet naar je site. Kom je niet voor bij een vraag waar wel drie andere praktijken staan, lees dan hun antwoord en kijk wat zij concreet zeggen wat jij niet zegt. Vaak is het een detail: een prijs die zichtbaar is, een doelgroep die letterlijk benoemd wordt, of een casus die aantoont dat je hier echt mee werkt.

Agents vragen ook een vervolgstap

Dezelfde updates noemen agentic web optimization: AI-agents die namens iemand je site bezoeken en informatie ophalen. Neem in je maandelijkse ronde daarom een korte controle mee. Staat op elke pagina die geciteerd wordt een duidelijke vervolgstap in gewone tekst, dus een telefoonnummer, een intake-mail of de Praktijk Scan. Als een agent geen vervolgstap kan vinden, eindigt het antwoord bij informatie en niet bij jou.