Therapiepraktijk starten in Vlaanderen: administratieve checklist
Van KBO-inschrijving tot btw-vrijstelling artikel 44, sociaal statuut zelfstandige en aansprakelijkheidsverzekering.
Citeren: Ramos, M. (2025). Therapiepraktijk starten in Vlaanderen: administratieve checklist. InnerBloom. Herzien op 11 oktober 2026. https://innerbloom-agency.com/kennisbank/praktijk-starten-vlaanderen-administratief
Dit artikel hoort bij: Praktijk opbouwen als therapeut in België
Stap 1: KBO-inschrijving
Iedere zelfstandige in België staat ingeschreven in de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO). Inschrijven kan niet rechtstreeks; het verloopt altijd via een erkend ondernemingsloket (Acerta, Liantis, Securex, Xerius, Partena en anderen). De wettelijke inschrijvingskost bedraagt 111,50 euro (tarief 2026, bij koninklijk besluit vastgelegd en bij elk loket gelijk); het loket rekent daarnaast eigen dossierkosten, bij Partena bijvoorbeeld 77,50 euro inclusief btw. Je kiest een hoofdactiviteit (NACEBEL-code) en bedrijfsnaam. Voor somatisch werk gebruik je vaak NACEBEL 86.909 (overige menselijke gezondheidszorg) of 88.991 (maatschappelijke dienstverlening zonder huisvesting).
Stap 2: Sociaal statuut zelfstandige
Aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds voor zelfstandigen is verplicht. Doe je dat niet, dan word je automatisch aangesloten bij de Nationale Hulpkas van het RSVZ. Je betaalt sociale bijdragen op basis van je beroepsinkomen, in vier kwartaalbedragen. In 2026 is de minimumbijdrage in hoofdberoep 890,42 euro per kwartaal; wie voor het eerst start (primostarter) betaalt de eerste vier kwartalen een verlaagd minimum van 459,82 euro per kwartaal bij een beperkt inkomen. Het tarief is 20,5 procent op het inkomen tot 75.024,54 euro, berekend op een minimuminkomen van 17.374,08 euro. Bron: de officiële bijdragentabel 2026 van de sociale zekerheid.
Stap 3: Btw-vrijstelling artikel 44 en de kleineondernemersregeling
Therapeutische en medische handelingen zijn in België vrijgesteld van btw onder artikel 44 van het btw-wetboek. Voor somatische therapeuten zonder erkenning als klinisch psycholoog is dit grijs: de vrijstelling geldt strikt voor erkende gezondheidszorgberoepen. Wie daar buiten valt, kan kiezen voor de vrijstellingsregeling voor kleine ondernemingen (artikel 56bis WBTW) bij een omzet van maximaal 25.000 euro per jaar: je rekent dan geen btw aan, maar kunt ook geen btw recupereren, en je vermeldt op elke factuur de wettelijke vrijstellingszin. Sinds 2025 geldt bovendien een jaarlijkse omzetmelding via de klantenlisting, uiterlijk op 31 maart. Vraag advies aan je boekhouder; dit is een veelvoorkomende valkuil.
Stap 4: Beroepsaansprakelijkheidsverzekering
Niet wettelijk verplicht voor niet-erkende therapeuten, wel sterk aangeraden. Dek minimaal: beroepsaansprakelijkheid (claims van cliënten), uitbatingsverzekering (incidenten in je praktijkruimte) en rechtsbijstand. Premies verschillen sterk per verzekeraar en dekking; vraag minstens twee offertes op en vergelijk de uitsluitingen, niet alleen de prijs.
Stap 5: Mutualiteit
Als zelfstandige blijf je verzekerd voor wettelijke ziektekosten via je mutualiteit, maar je statuut verandert. Meld je start als zelfstandige bij je mutualiteit. Overweeg een aanvullende hospitalisatieverzekering en een gewaarborgd-inkomensverzekering voor het geval je langere tijd niet kunt werken.
Veelgemaakte vergissing
Beginnen zonder boekhouder. Een online boekhoudpakket kan voor een solopraktijk volstaan, maar laat één keer per jaar een fiscalist je aangifte controleren. De grijze zone rond btw-vrijstelling artikel 44 is bij een controle de meest voorkomende valkuil.
Waar verliest je instroom aan voorspelbaarheid?
Onderzoek de weg van belangstelling naar een eerste afspraak. Je krijgt een kleine stap om mogelijke instroomlekken en onduidelijkheid rond je intake te herkennen.
Neem de inzichten mee naar je eigen praktijk. Je kunt de eerste stap zelfstandig uitvoeren.
Verken jouw praktijk met de gratis Praktijk ScanGerelateerde pagina's
Verder lezen in deze pilaar
Veelgestelde vragen
Kan ik dit als bijberoep doen?
Ja. Het statuut bijberoep is goedkoper (lagere sociale bijdragen) maar vraagt dat je hoofdberoep minstens halftijds is. Veel therapeuten starten in bijberoep en stappen later over naar hoofdberoep.
Wat zijn de gemiddelde opstartkosten?
De vaste wettelijke kosten zijn beperkt: KBO-inschrijving 111,50 euro plus dossierkosten van het loket, en het eerste kwartaal sociale bijdragen (890,42 euro in hoofdberoep, of 459,82 euro als primostarter, cijfers 2026). Daarbovenop komen verzekering, boekhouding en eventueel een beroepsvereniging; die bedragen verschillen per aanbieder, dus vraag ze actueel op.
Heb ik een aparte praktijkruimte nodig?
Niet wettelijk. Werken vanuit huis is toegestaan mits je gemeente dat toelaat (sommige hebben een meldingsplicht). Veel beginnende therapeuten huren een halve dag per week een ruimte in een collectief, wat goedkoper is dan vaste huur.